Δευτέρα, 14 Μαΐου 2018

ΘΗΛΥΤΗΤΑ: Η ΠΑΡΑΜΕΛΗΜΕΝΗ ΑΡΕΤΗ Δημήτρης Κ. Μπάκας


Προοίμιο
Γιορτάζουμε, κάθε χρόνο, τη γιορτή της μητέρας. Πολύ σωστά και δίκαια! Υπάρχει άραγε άνθρωπος επάνω στη Γη, που μπορεί να αμφισβητήσει το τι  αξίζει η Μάνα του; Τη θηλή της μάνας του επιζητεί το νεογέννητο μωρό από την πρώτη στιγμή πριν ακόμη ανοίξει τα μάτια του. Το οδηγεί η οσμή και η γεύση του αμνιακού υγρού που  ήδη το έχει φέρει στη ζωή. Ποιος μπορεί να ξεχάσει το πρώτο χαμόγελο της Μητέρας του; Τη θαλπωρή της αγκαλιάς της  και την ασφάλεια, που ένιωθε  ξεχνώντας κάθε τρόμο, φόβο και ανησυχία;

 Όσοι δεν ένιωσαν το χάδι της μητέρας τους  είναι δυστυχισμένοι. Δεν νιώθουν ποτέ πληρότητα. Εκείνοι που  την έχουν χάσει τη λαχταρούν και έχουν την εικόνα της πάντα στο νου τους και την καρδιά τους. Τη μάνα μας καλούμε  για βοήθεια σε κάθε πόνο και αγωνία.
Ποιο  είναι, όμως,  αυτό το μοναδικό χαρακτηριστικό που ανυψώνει τη μάνα στο ύπατο βάθρο αξιών της ζωής μας. Είναι μια ιδιαίτερη ποιότητα,  μια αρετή διαφορετική από τις άλλες που συνθέτουν την ανθρωπινότητα του ανθρώπινου όντος. Η ελληνική γλώσσα διαθέτει μια υπέροχη λέξη για να εκφράσει την ουσία αυτής της αρετής. Θηλύτητα. Ένας όρος, οποίος δυστυχώς για πάμπολλους λόγους,  έχει εκλείψει από το λεξιλόγιό μας.


Εισαγωγή

Αρετή είναι μια επίκτητη διάθεση να κάνουμε το καλό. Μια δύναμη ενέργειας και  ανθρωπιάς. Είναι το ίδιο το καλό εν πνεύματι και εν αληθεία. Το καλό δεν είναι απλά προς θεώρηση, αλλά είναι κάτι που πρέπει να μπορούμε να κάνουμε. Δεν  μπορούμε, όμως, σε απόλυτο βαθμό να το γνωρίσουμε και να το εφαρμόσουμε.
Αρετές είναι οι ηθικές αξίες στην πράξη, δηλαδή  οι ενσαρκωμένες, όχι θεωρητικές. Πάντα μοναδικές όπως καθένας  από εμάς. Είναι πάρα πολλές, όσες και τα ελαττώματά μας. Συνιστούν «μεσότητες»( κατά τον Αριστοτέλη), αλλά ποιοτικά είναι «κορυφές» μεταξύ δύο κακών ( υπερβολής και έλλειψης). Γι’ αυτό είναι δυσαπόκτητες. «Επαινετές έξεις». Δεν πρέπει, όμως, να συγχέονται με τις επιτηδειότητες. Οι αρετές  είναι δυνάμεις που σκοπό έχουν πάντα το γενικότερο καλό.

 Στη γενική περίπτωση οι αρετές δεν διακρίνονται ανάλογα του φύλου, παρά το ότι μερικές ταιριάζουν περισσότερο στον άνδρα ή στη γυναίκα. Μόνον η αλήθεια είναι απόλυτα καθολική. Η αλήθεια όμως δεν είναι ηθική, ούτε συναισθηματική ούτε βουλητική. Όλες οι αρετές αναδύονται από την επιθυμία και οι επιθυμίες είναι συνήθως διαφορετικές στους ανθρώπους και ποικίλουν σχεδόν πάντα κατά το φύλο. Εντούτοις και τα δύο φύλα μετέχουν σε όλες τις αρετές, έστω και διαφοροποιημένα.


Πραότητα - γλυκύτητα-θηλύτητα

Οι Αρχαίοι Έλληνες και κυρίως οι Αθηναίοι υπερηφανεύονταν πως αυτοί έγιναν κοινωνοί της πραότητας στον κόσμο. Θεωρούσαν την πραότητα συνώνυμο του Πολιτισμού αντίθετο της βαρβαρότητας. Ο σημερινός δυτικός πολιτισμός είναι στην ουσία ο ελληνικός πολιτισμός, ως ανθρωπισμός. Πραότητα είναι το αντίθετο του θυμού και της σκληρότητας. Δεν είναι μια απλή αρετή αλλά σύνθεση περισσότερων αρετών. Το ρήμα καταπραΰνω αυτό εκδηλώνει. Ο Αριστοτέλης θα  αναβαθμίσει την πραότητα σε ξεχωριστή αρετή, ως μεσότητα ανάμεσα στην οξυθυμία και τη μαλθακότητα. Η πραότητα ταυτίζεται με τη μη βία. «Η μη βία είναι σαφώς προτιμότερη, μόνον, όταν είναι αποτελεσματική» γράφει η Σιμόν Βέιλ. Ας αναλογισθούμε την πραότητα του Γκάντι στην Ινδία.

Γλυκύτητα, είναι συνώνυμη με την πραότητα, ταυτίζεται με τη θηλύτητα, που αναγνωρίζεται ως ένα είδος γυναικείας ποιότητας. Μια δύναμη δίχως σκληρότητα. Μια αγάπη δίχως θυμό. Το αντίθετο της ωμότητας, της επιθετικότητας, της βαρβαρότητας.  Γαλήνη εσωτερική, χωρίς μίσος ή αναισθησία. Η επιθετικότητα και ο θυμός δείχνουν αδυναμία, όπως και η βία όταν είναι ανεξέλεγκτη. Μόνον η γλυκύτητα  είναι δύναμη που μπορεί να μας κατευθύνει προς το αγαθό και γι’ αυτό είναι αρετή. Δύναμη ειρηνική, και γλυκιά, πλήρης υπομονής και προσήνειας.  Είναι αυτό που περισσότερο από οποιοδήποτε άλλο μοιάζει με την αγάπη, περισσότερο και από τη γενναιοδωρία, που θέλει να κάνει καλό στον άλλο,  και τη συμπόνια, που πονά με τον πόνο του άλλου. Η  γλυκύτητα αρνείται να τον βλάψει.  Είναι το θάρρος δίχως βία, αυτό που λέμε κουράγιο! Μια τελικότητα χωρίς κανένα άλλο σκοπό. Μια ύπατη πληρότητα και ολβιότητα.
 
Η θηλύτητα δεν πρέπει να συγχέεται με τη θηλυκότητα, όπως και η αρρενωπότητα με το θάρρος και την ανδρεία. Η θηλυκότητα και αρρενωπότητα είναι προτερήματα και  επιτηδειότητες. Ήτοι δυνάμεις άλλης υφής. Δεν είναι ελαττώματα, αλλά οπωσδήποτε δεν είναι αρετές με την έννοια ότι κατευθύνουν το πράττειν προς το αγαθό. Η θηλύτητα δεν πρέπει να συγχέεται, επίσης, με τη θηλυπρέπεια, που ασφαλώς για τους παραπάνω  λόγους δεν είναι αρετή. Ούτε με τη παθολογική υστερία, που δεν είναι γλυκύτητα, δεν είναι αγάπη, αλλά ναρκισσισμός, καμώματα, επιθυμία για εξουσία. Ήτοι μια τέχνη κατάκτησης  και  επίδειξης. Το αντίθετο της αλήθειας.

Η πραότητα, η γλυκύτητα και η θηλύτητα βρίσκονται στην άλλη άκρη: είναι καλωσόρισμα, σεβασμός, άνοιγμα. Αρετές σε ένα βαθμό παθητικές, υποταγής και αποδοχής, γι’ αυτό  είναι πιο κοντά στη σοφία. Δεν υπάρχει σοφία και καμιά άλλη αρετή χωρίς ένα βαθμό υποχωρητικότητας. Ο σοφός «φέρεται με ανθρωπιά και πραότητα»(Σπινόζα). Η πραότητα είναι ηπιότητα, ένα είδος αυθόρμητης  καλοσύνης : « κάνε αυτό που είναι καλό για εσένα προκαλώντας όσο το δυνατόν λιγότερο κακό στον άλλο»(Ρουσσώ).

 Η γλυκύτητα(θηλύτητα) υποτάσσεται στην πραγματικότητα, στη ζωή, στο γίγνεσθαι, στην καθημερινότητα. Μια αρετή ευέλικτη, υπομονής, αφοσίωσης και αρμοστικότητας. Το αντίθετο του αλαζονικού και ανυπόμονου, της ακαμψίας, της ανένδοτης και πεισματικής δύναμης, της προπέτειας και αυθάδειας. Πιο κοντά στην αυτοπειθαρχία και την επιβολή στον εαυτό. Ενάντια μάλιστα στον εαυτό αν χρειαστεί. Και η αγάπη σημαίνει υποχώρηση, γι’ αυτό είναι γλυκύτητα και δωρεά.

 Η θηλύτητα δεν ανήκει στις βασικές θεωρούμενες αρετές ( φρόνηση, εγκράτεια, θάρρος , δικαιοσύνη), αλλά στις ήπιες. Αλλά δίχως ένα ελάχιστο θηλύτητας δεν αναδύεται η ανθρωπινότητα. Δεν μπορεί να ζήσει ο άνθρωπος χωρίς γλυκύτητα και πραότητα. Ανεκτίμητος ο ρόλος της γλυκύτητας σε κάθε διδασκαλία και παιδαγώγηση. Πρώτο παράδειγμα εκείνο του Θεανθρώπου.


Σχολιασμός
 Το να τιμούμε τη μητέρα μια μέρα το χρόνο δεν είναι αρκετό, γιατί η μάνα είναι σε κάθε στιγμή της ζωής μπροστά μας. Είναι φύλακας «άγγελος» και προπαντός οδηγήτρια και πρότυπό μας. Το ίδιο ισχύει για το άρρεν το θήλυ. Δυστυχώς, ως άτομα και ως κοινωνία, υποβαθμίζουμε ή παραμελούμε τη μοναδική αξία του θηλυκού συντρόφου μας. Εν πολλοίς μάλιστα διαστρέφουμε ακόμη και την πηγαία ιδιοσυστασία, όπως η Φύση την έπλασε.

 Ο τρόπος του σκέπτεσθαι, συναισθάνεσθαι και πράττειν των ανθρώπων έχει αλλοιωθεί δραματικά με την τεχνολογική ανάπτυξη, τη δημιουργία μεγαλουπόλεων και ειδικά με την  επικράτηση της εμπορευματοποίησης των πάντων ακόμη και του ανθρώπινου προσώπου. Στο κλίμα υπερβολικής κατανάλωσης υλικών αγαθών της εποχής μας  οι ανάγκες επιβίωσης εξανάγκασαν τη γυναίκα να απομακρυνθεί από το μητρικό ρόλο και να ασχολείται με την επαγγελματική σταδιοδρομία που της προσδίδει και μεγαλύτερα όρια απελευθέρωσης. Ο συρμός(μόδα) και προπαντός το κυνήγι του εμπορικού κέρδους την απομάκρυναν από τη θηλύτητα(γλυκύτητα) και την ώθησαν προς τη θηλυκότητα.

Ο Ελληνισμός ανακάλυψε τους ειδολογικούς νόμους του πνεύματος, τη γλώσσα της λογικής σκέψης και καθιέρωσε τον όρο Ανθρωπισμό (Humanismus). Ο Χριστιανισμός ως ιδιότυπη αίσθηση ζωής ανακάλυψε τη «λογική της καρδιάς». «Le Coeur a ses raisons que la raison ne connait point» (Pascal). Ο έρωτας του Πλάτωνα για διδασκαλία και μάθηση αναβαθμίζεται σε αγάπη, όχι από φιλανθρωπία και οίκτο αλλά για τον ίδιο τον άνθρωπο ανεξάρτητα καταγωγής και δυνατοτήτων του.

 Ο παιδαγωγός και ανδραγωγός οφείλει να έχει ένα είδος θηλύτητας-γλυκύτητας, γιατί συνιστά ένα εξιδανικευμένο  είδος μητέρας. Μέσα από ένα μητρικό φίλτρο ακτινοσκοπούνται όλες οι πτυχές της ανθρώπινης προσωπικότητας, οπότε με την ολιστική  διάπλαση  αναπτύσσονται συνολικά και αρμονικά οι εσωτερικές δυνάμεις της ανθρώπινης φύσης. Το μητρικό αυτό φίλτρο ανταποδίδει σαν αμοιβή το μαντικό χάρισμα στον παιδαγωγό και αναδύεται η άφατη πληρότητα και ολβιότητα που εισπράττει από το λειτούργημά του. Τότε η παιδαγωγία καθίσταται πνευματική δημιουργία και ηθική ενέργεια. Έτσι μόνον αντισταθμίζεται, κατά κάποιο τρόπο, ο μόχθος του παιδαγωγού.

Οι αρετές , ως επαινετές έξεις, ήτοι ενσαρκωμένες ηθικές αξίες,   ανήκουν και στα δύο φύλα ασχέτως εάν έχουν διαφορετική υφή, επειδή οι αξίες αναδύονται από τις επιθυμίες που διαφέρουν από άτομο σε άτομο.

Η θηλυκότητα δεν είναι αρετή ούτε ελάττωμα. Είναι προτέρημα, μια  δύναμη άλλης υφής. Η θηλύτητα είναι αρετή γιατί είναι δύναμη που αρνείται το κακό. Ταυτίζεται με τη γλυκύτητα και αναδύεται από την πραότητα. Και παρά το ότι εκφράζεται εντονότερα στο θήλυ εντούτοις ενυπάρχει υποχρεωτικά και στο άρρεν, γιατί συνιστά την ουσία της ανθρωπινότητας, που φέρνει τους ανθρώπους πλησίστιους στις δυσκολίες και τα προβλήματα της ζωής.


Συμπεράσματα
Η θηλύτητα(γλυκύτητα, πραότητα) συνιστά πεμπτουσία της αρετής του  συνυπάρχειν. Της  ψυχικής δύναμης για ενεργή συμμετοχή, ώστε να δημιουργηθούν οι απόλυτα αναγκαίες συνθήκες, που όταν συντρέξουν λαμβάνει χώρα η μετάλλαξη και η μετουσίωση όλων των μερών σε μια σύνθεση με νέα χαρακτηριστικά. Τότε το συνονθύλευμα μετατρέπεται σε ομάδα. Τότε το όλον λαμβάνει μορφή και δικό του περιεχόμενο. Τότε υπάρχει και ουσιαστικά το είναι της Κοινωνίας. Τότε μπορούμε να μιλάμε για ομάδα, οικογένεια, κοινωνία, έθνος και Πατρίδα. Είναι τότε που έχουμε μπει στο πλαίσιο της ηθικής συνύπαρξης. Τότε νοιώθουμε «τον άλλο, ως εαυτό». Τότε στην αξιοπρέπεια του άλλου καθρεφτίζεται η δική μας αξιοπρέπεια και κάθε περιορισμός δικός μας είναι έκφανση και αποδέσμευση εσωτερικής μας ελευθερίας. Τότε αναδύεται η ρεαλιστική αγάπη. Τότε τα προβλήματα γίνονται πιο ευεπίλυτα.

Η ιαπωνική λέξη amae, που σημαίνει γλυκύτητα, θαρρώ, ότι μας δίνει την απόλυτα ωραία έκφραση. Είναι η μαγική εκείνη στιγμή, κατά την οποία νοιώθουμε το υπέροχο συναίσθημα ότι ανήκουμε σε ένα σύνολο, στο οποίο θέλουμε να ανήκουμε και εκείνο μας θέλει ως μέλος του. Όντως, συμφωνούμε όλοι μας, ότι δεν υπάρχει ωραιότερο συναίσθημα από το να γυρίζεις σπίτι σου που τόσο ο ίδιος θέλεις και να νοιώθεις την αγάπη όλης της οικογένειάς σου ή να πηγαίνεις στο χώρο της εργασίας σου και να αισθάνεσαι ότι και οι συνεργάτες σου σε περιμένουν με λαχτάρα να είσαι κοντά τους ή ακόμη και όταν είσαι μακριά τους θα επιθυμούσανε να σε έχουν δίπλα τους και ανάμεσά τους.

Το ιδεόγραμμα της ιαπωνικής γλώσσας για τη λέξη amae,  είναι όντως εκφραστικότατο. Απεικονίζει τη μητέρα να κρατάει στην αγκαλιά της το μωρό της! Είναι η κορυφαία εκείνη στιγμή, κατά την οποία το μωρό αισθάνεται τη μεγαλύτερη στοργή και ασφάλεια και η μητέρα κρατάει ό,τι πολυτιμότερο έχει στη ζωή. Θαρρούμε ότι αυτό το ιδεόγραμμα συνιστά την τελειότερη έκφραση της θηλύτητας(γλυκύτητας).

             
Επίλογος
Τον αρχέτυπο αυτό ανθρώπινο δεσμό μεταξύ των ανθρώπων οφείλουμε να καλλιεργήσουμε σήμερα. Σήμερα που η ανθρωπότητα κάλυψε τόσο μεγάλη έκταση, ολόκληρο τον Πλανήτη μας, η οποία ξεφεύγει από τα όρια της ατομικής σύλληψης και ισχύος-δράσης μόνον μια ευρύτερη συμμετοχική, αλλά και αρμονική δράση μπορεί να φέρει θετικά αποτελέσματα.
Τότε μπορούμε να πούμε ότι βρισκόμαστε στο πεδίο της σημερινής έννοιας της ηθικής, δηλαδή στο διαλογικό χαρακτήρα της δημοκρατικής ποιοτικής συνύπαρξης. Ο διαλογικός τρόπος επικοινωνίας και επίλυση των διαφορών είναι ο μόνος ηθικός δρόμος πορείας μας. Η άσκηση και αγωγή, όλων μας για τη δημιουργία κοινωνικής συνείδησης, που να ενώνει με συμπληρωματικό τρόπο ανταγωνιστικούς όρους: συναίρεση/ σύγκρουση, ελευ[WU1] [WU2] θερία- ισότητα-αδελφοσύνη, δικαιώματα/υποχρεώσεις, εθνική ενότητα/κοινωνικοί και ιδεολογικοί ανταγωνισμοί. Μοναδικός καταλύτης των παραπάνω αντιπαλοτήτων είναι η ανάπτυξη ηπίων δυνάμεων ανθρωπο-ηθικής με βασικό στοιχείο πλέξης τον αρχέτυπο δεσμό της οικογένειας,  ήτοι τον ακατάλυτο δεσμό Μάνας και Παιδιού.

 Η θηλύτητα της Μάνας, η θήλεια φύση, η γυναικεία γλυκύτητα και μοναδικότητα εκφράζεται και αποκορυφώνεται στην ανατροφή του Παιδιού!

Μόνον μέσα σε ένα κλίμα «αδελφοσύνης»  μπορούν να βρουν  ανεκτή λύση τα θέματα της ισότητας, δικαιοσύνης, ελευθερίας , αξιοπρέπειας, διαφορετικά, θα συνιστούν ουτοπίες. Κοντολογίς πρέπει να μεταφερθεί η αδελφοσύνη που συγκρατεί την βασική μικροκοινωνία ( την οικογένεια) με  αποδεχτή μορφή στον χώρο της μεγάλης και πλανητικής ακόμη, θα λέγαμε, κοινωνίας.

Εδώ ακριβώς αποκαλύπτεται πλήρως η τεράστια ανάγκη διάδοσης της ολιστικής
Παιδείας και πιο ειδικά η σωστή διάπλαση των νέων, ώστε το βασικό κύτταρο της Κοινωνίας, η οικογένεια, να είναι υγιές και ζωντανό με συνοχή και αρμοστικότητα.
Η ύπατη αυτή αποστολή ως δωρεά, αλλά και ως καθήκον, εκ φύσεως, έχει ανατεθεί  κατά βάση στη ΜΗΤΕΡΑ.
Γι’ αυτό και πάντα την τιμούμε, τη δοξάζουμε και την ευγνωμονούμε.
                                                                              
                                                                             Δημήτρης Κ. Μπάκας
                                                                                     Μάιος  2018


Παρασκευή, 27 Απριλίου 2018

ΓΛΩΣΣΑ - ΧΡΥΣΗ ΤΟΜΗ - ΛΟΓΟΣ



 Προοίμιο
Από την εποχή που ο homo sapiens έκανε τα πρώτα βήματά του επάνω στον Πλανήτη μας ένιωσε συναισθήματα  δέους, απορίας και θαυμασμού, τα οποία απέδωσε σε  τρομερούς «δράκους» ή θεότητες υπερβατικές που κυβερνούσαν αυτό, το οποίο οι αρχαίοι πρόγονοί μας ονόμασαν Κόσμο,  γιατί διαπίστωσαν να αναδύεται μια αρμονία και μια τάξη που τους πλημμύριζε με συναισθήματα αγαλλίασης και ευτυχίας. Μάλιστα τίμησαν δυο θεούς, της τάξης και του χάους αντίστοιχα, στο ίδιο Ναό που έχτισαν στους Δελφούς,  τον Απόλλωνα και τον Διόνυσο. Διαισθάνθηκαν ότι μια ασύλληπτη νοητικά δύναμη, που ονόμασαν Λόγο, ρυθμίζει το Σύμπαν, η οποία εκδηλώνεται σε  όλη τη Φύση ως αναδυόμενη  ανείπωτη αρμονία που την   απέδωσαν σε αυτό που ονόμασαν χρυσό λόγο(αναλογία). Τόσο ήταν το δέος που στράφηκαν στον συνάνθρωπό τους αναζητώντας την κοινή γνώση. Το ενέργημα αυτό ονόμασαν «συνειδέναι», και το οποίο  πολύ μετέπειτα, εγωιστικά, αλλοιώθηκε και  έγινε συνείδηση.


Εισαγωγή
Δεν υπάρχει  άλλος όρος με την  πολυσημία του λόγου. Στη ρητορική σημαίνει αγόρευση, στη μουσική  αρμονία, στην πολιτική επιχειρηματολογία πειθούς. Στη λογική προσδιορίζει την κινούσα αιτία. Στα μαθηματικά εκφράζει την αναλογία. Στη Χριστιανική Θεολογία κατανοείται ως ο αποκαλυπτικός εξάγγελος του Θεού, ως υπαρκτό  και υπεράνθρωπο πρόσωπο, ως Υιός του Θεού και Υιός του Ανθρώπου. Ο Ιησούς, ως αποκαλυπτής της ουσίας του Μοναδικού Θεού  του Χριστιανισμού. Η Κατά Ιωάννη Ευαγγέλιο περικοπή: « Εν αρχή ην ο λόγος, και ο λόγος ην προς τον Θεόν, και Θεός ην ο λόγος» επιβεβαιώνει την ουσία του. Ο  Λόγος του σύμπαντος είναι ο Θεός. 
Ο Λόγος είναι η ύπατη ανάδυση και η πιο θεμελιώδης σύλληψη του ανθρώπινου  πνεύματος. Αντιδιαστέλεται από τη σοφιστική, που έχει στόχο την παραπλάνηση, και  από τον άγονο δογματισμό.

 Δεν είναι καθόλου τυχαίο το γεγονός ότι οι αρχαίοι Έλληνες με την ίδια λέξη: λόγος, ονόμαζαν τόσο τη συντεταγμένη σκέψη που πειθαρχεί στους δικούς της νόμους , όσο και την ομιλία που εκφράζει ένα καταληπτό νόημα. Είναι οι δύο όψεις της ίδιας λειτουργίας. Για να μιλήσουμε, με τρόπο που να μας αντιληφθεί ο άλλος, σκεφτόμαστε. Για να δώσουμε υπόσταση στη σκέψη μας, μιλάμε, και τη διατυπώνουμε προφορικά ή γραπτά.

Η χρυσή τομή(αναλογία, χρυσός λόγος) δημιουργεί συνθήκες αρμονικής ολιστικής σύνθεσης. Μιας ιδανικής αρτίωσης μορφής και ουσίας. Είναι η οικονομικότερη σύνθεση, ήτοι παράγει το μεγαλύτερο έργο με την μικρότερη κατανάλωση ενέργειας. Δημιουργεί, ό,τι  πιο ανθεκτικό και ωραίο συνάμα. Ως σύνθεση τέλειας αρμονίας άνισων μερών δημιουργεί συνθήκες παραγωγής της πιο λεπτοφυούς ενέργειας. Είναι το κατώφλι (ο ουδός) της αρνητικής εντροπίας (ζωτικής δύναμης) και του  πολλαπλασιασμού, δηλαδή της ζωής. Η χρυσή αναλογία, η απλούστερη και η  πιο εξέχουσα αναλογία, διαιωνίζεται στον κόσμο σε όλα τα επίπεδα, συνθέτει σε μια εύρυθμη συμφωνία την ποικιλομορφία και ενοποιεί τα μέρη και το σύνολο. Αποτελεί την «ενστικτώδη» επιλογή και το μεγαλύτερο μυστικό της φύσης. Ο Σωκράτης αποκαλούσε «ουράνιο σχέδιο»!


Σχολιασμός
Η διάπλαση της προσωπικότητάς μας, φυσικά, εξαρτάται από την κληρονομικότητά μας αλλά και από την «αγωγή»(ανατροφή, άσκηση, έξη). Γινόμαστε αυτοί που είμαστε όχι μόνο γιατί είναι το DNA μας, αλλά και γιατί το επιδιώξαμε με τις πράξεις και τις παραλείψεις μας. Πράξεις δικές μας αλλά και εκείνων που μας ανέθρεψαν και μας διαπαιδαγώγησαν, είτε ως πρόσωπα(γονείς, δάσκαλοι, φίλοι κλπ.), είτε απρόσωποι θεσμοί(διοίκηση, δικαιοσύνη, εκκλησία, στρατός, επάγγελμα κτλ.). Δεν μας έπλασε μόνον η Φύση, εμείς είμαστε, κυρίως, υπεύθυνοι για την διαπαιδαγώγησή μας.

Η γλώσσα συνιστά το «ένδυμα» του λόγου και πρέπει να ανταποκρίνεται στην αρμονικότητα   του Κόσμου. Η ομιλία εκφράζει τις σκέψεις μας, που πρέπει να αναδύονται σε συσχετισμό πάντα με το Λόγο. Συνήθως, όμως, οι άνθρωποι  δεν προσπαθούν να γίνουν καταληπτοί, αλλά  επιδιώκουν το πως θα εντυπωσιάσουν προσφεύγοντας σε μια υπερβολή. Είτε χρησιμοποιούν μια «καρυκευμένη» με πλεονασμούς έκφραση είτε  τη συνθηματολογία. Και στις δύο περιπτώσεις  γίνεται κάκιστη χρήση της γλώσσας, γιατί δεν διατυπώνονται πλέον νοήματα, αλλά   προκαλούνται αχαλίνωτα συναισθήματα.  Η έκφραση της αλήθειας, του κάλλους και του αγαθού, είναι ο βασικός στόχος της γλώσσας, που  βρίσκεται πάντοτε  μέσα στα όρια της χρυσής αναλογίας  και συνιστά βασική  αρετή και όχι μια απλή επιτηδειότητα για εντυπωσιασμό. 

Το τραγικό είναι ότι η νοητική κλίμακα που συνιστούν η  γλώσσα, η χρυσή αναλογία και ο Λόγος παρουσιάζει μια τριπλή αοριστία! Η ανθρώπινη γλώσσα έχει μια απέραντη πολυποικιλότητα και προκαλεί «τυφλά σημεία» κατανόησης, η  χρυσή τομή είναι άρρητος αριθμός  και ο αντικειμενικός Λόγος είναι ουσιαστικά ασύλληπτος από τον νου μας.  Ήτοι  κάθε βήμα της σπειροειδούς κλίμακας προς Λόγο συνιστά μια κατάκτηση. Μια αρετή.

 Το άτομο απομονωμένο  αισθάνεται  άγχος και φόβο που το  παραλύουν άρα είναι εξ ανάγκης υποχρεωμένο να  αναπτύξει την αρετή της κοινωνικής συνύπαρξης. Να καταστεί δηλαδή «πολιτικό όν». Ο βασικός, όμως, παράγοντας  κοινωνικότητας είναι η γλώσσα, ήτοι το βασικό μέσο επικοινωνίας.
 

Συμπεράσματα
Πρώτοι οι Αρχαίοι Έλληνες, με μοναδικό τρόπο, προσέγγισαν την έννοια του Λόγου και την εξέφρασαν κυριολεκτικά  με την Ελληνίδα Γλώσσα, τη μητρική  Γλώσσα όλων των γλωσσών. Ο ανυπέρβλητος πλούτος της  γλώσσας μας την καθιστά  απόλυτα  συμβατή με το  «χρυσό λόγο» γιατί  μπορεί να εκφράσει ολόκληρο το φάσμα των διαβαθμίσεων και αποχρώσεων, όπως και  την ουσία των φαινομένων.

Η φύση  συνιστά το παράδειγμα  αξιοθαύμαστης δυναμικής αρμονίας. Το χάος έχει αγκαλιάσει τον αισθητό κόσμο και  δημιουργεί μια «φάτνη θαλπωρής» και ένα κλίμα ευκρασίας, απ’ όπου αναδύθηκε  το λεπτότερο δημιούργημά της, η ζωή. Η ομορφιά που αποπνέει οφείλεται στην ευταξία της αρμονικής αυτοοργάνωσης με  «πλέξη» τη «θεία αναλογία» της οικονομίας και της αϊδιότητας του κόσμου.

Την πιο σπουδαία και ταυτόχρονα μοναδική σύνθεση στον Κόσμο  συνιστά ο άνθρωπος ως πρόσωπο. Από μια ολιστική ( βιολογική, συναισθηματική, νοητική, πνευματική και ψυχική ) αρμονία αναδύεται η ανθρωπινότητα, που συνιστά την  ειδοποιό διαφορά του ανθρώπινου όντος. Η διάπλαση του ατόμου σε πρόσωπο ερείδεται σε ένα  «μέτρον άριστο» που πρέπει να βρίσκεται εντός των ορίων του «χρυσού λόγου». Η χρυσή αναλογία  είναι η μοναδική προσιτή  στον ανθρώπινο νου  αναλογία που μπορεί να  μάς οδηγήσει στην ερμηνεία των μυστικών του Σύμπαντος και να μας φέρει πιο κοντά στον Λόγο. Αυτή συνιστά το αρχέτυπο όλων των αρετών. Το άριστο παράδειγμα. Όλοι μπορούμε να ανακαλύψουμε και να το εδραιώσουμε μέσα μας.


Επίλογος
Η  έννοια του Λόγου ως «αιώνια ρυθμιστική αρχή»  είναι ουσιαστικά ασύλληπτη από τον ανθρώπινο νου. Ο άνθρωπος είναι το μόνον ον που αντιλαμβάνεται και  θαυμάζει την υπέροχη διακριτή ισορροπία  του Κόσμο.  Διαρκώς προσπαθεί να ερμηνεύσει ό,τι πραγματικά συμβαίνει στη φύση και να το εκφράσει λεκτικά και όχι μόνον. Η Ελληνίδα γλώσσα μπορεί να εκφράσει μοναδικά τον Κόσμο γιατί ικανοποιεί, λόγω πλούτου, σε καλύτερο βαθμό το χρυσό λόγο, που συνιστά το μοναδικό «κλειδί αποκρυπτογράφησης».

Ο Λόγος ταυτίζεται με τη Σοφία. Είναι η  Μήτις  των προγόνων μας. Η ανθρώπινη φρόνηση. Η ολιστική και ύπατη πνευματική ενέργεια για πράξη. Η κορυφαία αρετή  που αναδύεται από την πολύτροπη και ολιστική  μάθηση και συμφύεται αρμονικά μέσω της χρυσής αναλογίας με όλες τις αρετές του ανθρώπου.

  Ο άνθρωπος θα ήταν μέσα στον Κόσμο ένα κοινό έμβιο ον χωρίς τον κόσμο των αξιών και αρετών. Χωρίς τη φρόνηση, την εγκράτεια, τη δικαιοσύνη, το ψυχικό σθένος, την ταπεινότητα,  την πίστη ( όλες προαπαιτούν τον χρυσό λόγο) δεν αναδύονται ελπίδα, φιλία και αγάπη. Και φυσικά δεν ευδοκιμεί η  ανθρώπινη ολβιότητα.

Με την προσωπική μας ολιστική παιδεία, αυτο-παιδαγώγηση  και αυτοπραγμάτωση, πάντα στο «μέτρο άριστο», τον «χρυσό λόγο», που μας αρμόζει, αναπτύσσουμε την αρετή της αρμοστικότητας σε όλες της συνθήκες της ζωής. Άρα προσεγγίζουμε  το ποθητό  «ευ ζην». Απαιτείται  διαρκής προσπάθειά μας. Αξίζει όμως και το μπορούμε!
  
                                                                         Δημήτρης Κ.   Μπάκας                                     
                                                                              Απρίλιος 2018

Δευτέρα, 26 Μαρτίου 2018

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΨΥΧΗ ΚΑΙ Η ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 1821 Δημήτρης Μπάκας


                            «Κι αν πέσαμε σε πέσιμο πρωτάκουστο
                                    και σε γκρεμό κατρακυλήσαμε
                               που καμιά φυλή δεν είδε ως τώρα
                                είναι γιατί με των καιρών το πλήρωμα
                      όμοια βαθύ εν’ ανέβασμα μας έμελλε προς ύψη ουρανοφόρα»
                                                                                    Παλαμάς

Τα καριοφίλια του 21 κελαηδούν και σήμερα στην Εθνική μας μνήμη. Οι λαμπρές ώρες του γένους σέρνουν ξανά, στα έκθαμβα μάτια μας, έναν απ’ τους χορούς των θριάμβων τους.  Εκατόν ενενήντα επτά χρόνια από τότε. Σήμερα που προβάλλουν ωμές τόσες αντιθέσεις ανάμεσα στο τότε και στο τώρα. Τώρα που, κάτοχοι απείρως περισσοτέρων αγαθών, περιφρονώντας στυγνά ηθικές αξίες, ανθεί ο ανεύθυνος  και ρυπαρής λόγος, διαδίδονται εκφυλιστικά φαινόμενα και τραυματίζονται θεσμοί. Τώρα η επέτειος της εθνεγερσίας λαμβάνει ξεχωριστό νόημα. Πρέπει ν’ αποτελέσει ερέθισμα για να συγκρίνουμε καταστάσεις και ήθη. Να αναμετρήσουμε τις δυνάμεις μας. Να διασώσουμε και διευρύνουμε ό,τι είναι υγιές, αποβάλλοντας τα νοσηρά συμπτώματα αλλά και προσπαθώντας να ξεριζώσουμε τις αιτίες τους.

Η ευθύνη μας είναι μεγάλη και η ανάδρασή  μας  υψηλό χρέος μας.
Ο εορτασμός αυτός πρέπει να είναι ύμνος, και θρήνος και λογισμός.

·         Ύμνος για το θεσπέσιο εθνικό τόλμημα, που συγκλόνισε τον ελλαδικό χώρο και συγκίνησε τους αισθαντικούς ανθρώπους της Ευρώπης και προπάντων είχε απόληξη την αποκατάσταση της ανεξαρτησίας της Ελλάδας.

·         Θρήνος ή μάλλον μνημόσυνο, θρηνητικό, αλλά και δοξαστικό, για τις ανθρώπινες υπάρξεις, που η θυσία τους υπήρξε το βαρύ τίμημα της Εθνικής Ελευθερίας.

·         Λογισμός για τις κινητήριες δυνάμεις του υπόδουλου γένους. Την ελληνική ψυχή.

Εύλογο το ερώτημα: Πώς κατορθώθηκε η Επανάσταση; Η Επανάσταση δεν υπήρξε  ένα απλά ιστορικό γεγονός, δεκτικό ερμηνείας με κοινωνιολογικές εξηγήσεις, αλλά ήταν μια υπεύθυνη πολιτική πράξη τής ηθικής πρωτοπορίας του Έθνους.

Έχει γίνει λόγος συχνά για παλιγγενεσία του Έθνους. Η έκφραση όμως αυτή δεν είναι ακριβής. Το Έθνος δεν είχε παύσει ποτέ να υπάρχει. Δεν υποτάχθηκε ούτε στους Ρωμαίους, ούτε στους Φράγκους, ούτε καν στους Οθωμανούς. Επέζησε υπόδουλο και διατήρησε τη γλώσσα του, τα ήθη του, τις δημιουργικές του ικανότητες και την αυτοσυνειδησία του.

1453! Στου Ρωμανού την πύλη γκρεμίζεται ο Δικέφαλος. Η Βασιλίδα των πόλεων, η Κωνσταντινούπολη, που χίλια χρόνια στάθηκε ο ακοίμητος φρουρός του πολιτισμού όλης της Ευρώπης, ο Πρόμαχος της Ελευθερίας, ο Ακατάβλητος Ακρίτας, πέφτει στα χέρια των βαρβάρων. Πυκνό σκοτάδι απλώνεται παντού. «Και ήταν όλα σιωπηλά, γιατί τα σκίαζε η φοβέρα και τα πλάκωνε η σκλαβιά».

Η Ελλάδα, η τρισένδοξη, η καθοδηγήτρια της Ανθρωπότητας αλυσωμένη, λησμονημένη, ολάρφανη και απελπισμένη!

                             «Δυστυχής! Παρηγορία
                             Μόνη σου έμενε να λες
                                περασμένα μεγαλεία
                         και διηγώντας τα να κλαις... (Σολωμός)

Όλοι την περιγελούν και την εμπαίζουν. Της τάζουν βοήθεια αλλά τη γελούν πικρά. Μένει όμως η ψυχή του γένους ολοζώντανη. Στο γένος αυτό, το αυτοφυές και αυθύπαρκτο, το αξερίζωτο και το αμάραντο, το ικανό να ζήσει και στο πιο χέρσο, το πιο άνυδρο, το πιο λιθόσπαρτο χωράφι της πατρικής γης, σ’ αυτό το γένος εμπιστεύθηκε η θεία πρόνοια την ρανίδα του ελληνικού αίματος, τον κόκκο του Ελληνικού σπέρματος, την αχτίδα του ελληνικού πνεύματος. Τα ύστατα της υπάρξεώς μας ζώπυρα. Και η ψυχή του γένους πήρε και απέκρυψε τα ζώπυρα στους Δωρικούς δρυμούς, στις αιγαιοπελαγίτικες θαλασσοσπηλιές, εκεί όπου διαφυλάσσεται ο αποθησαυρισμένος πλανήτης των Ελληνικών Αιώνων. Η ψυχή του γένους ζωογόνησε και γιγάντωσε τα ζώπυρα και έτσι έγινε το «άφραστο θαύμα».  Του γένους η ψυχή, ασύλληπτη, ανυπόταχτη, αδάμαστη, δεν παραδίδεται στον καταχτητή. Μένει ζωντανή αλλά και ελεύθερη. Στη θέση της καταλυμένης Αυτοκρατορίας των ενσάρκων σωμάτων, ιδρύεται αυτόματα νέα Αυτοκρατορία άσαρκων  πνευμάτων. Κάτω απ’ τα μοιρολόγια και τα κλάματα πηγάζει η ανείπωτη και ζωογόνος επωδός: «Σώπασε κυρά Δέσποινα και σεις μάνες μην κλαίτε πάλε με χρόνια, με καιρούς, πάλε δικά μας θάναι».

Ήταν η ψυχή του γένους, που φτερούγισε έτσι χερουβικά πάνω απ’ τα ερείπια του ολέθρου. Ήταν η ψυχή του γένους που κελάηδησε έτσι εύθυμα μέσα στο σκοτάδι της νύχτας.
Κι ακούγεται η ασίγαστη η φωνή της Ελλάδος:
                     «Είμ’ εγώ η ακατάλητη ψυχή των Σαλαμίνων,
                     Στην επτάλοφη έφερα το σπαθί των Ελλήνων,
                    Δε χάνομαι στα τάρταρα, μονάχα ξαποσταίνω,
               Στη ζωή ξαναφαίνομαι και λαούς ανασταίνω (Παλαμάς)

Και έφτασαν τα προφητεμένα χρόνια! Οι προαγγελμένοι καιροί ήρθαν! Το πονεμένο ερωτηματικό του Ρήγα Φεραίου: «Ως πότε παλληκάρια» πήρε την καταφατική απάντηση στο μοναστήρι της Αγίας Λαύρας: «Ποτέ πια σκλάβοι». Η ψυχή του γένους όρθωσε κορμιά. Όπλισε χέρια. Γέμισε ψυχές. Βογγητά, μοιρολόγια, προσευχές και τραγούδια, οι χρησμοί και τα παραμύθια τόσων αιώνων συναντήθηκαν σε μια και μόνο μυριόστομη ανακραυγή: «Ελευθερία ή θάνατος».

Στις 14 Σεπτεμβρίου 1814 ο Σκουφάς, ο Τσακάλωφ και ο Ξάνθος, υποκινούμενοι από φρόνημα πατριωτικό υψηλού βαθμού, έδωσαν την εκκίνηση προς την πολυφρόντιδη και μυστικότατη προετοιμασία για το Μέγα Εθνικό Μυστήριο, την απελευθερωτική Επανάσταση του Ελληνικού Έθνους. Η αξιοθαύμαστη «Φιλική Εταιρεία» ιδρύθηκε στην Οδησσό με πρότυπο τις μυστικές Εταιρείες της εποχής εκείνης στην Ευρώπη, αλλά διαποτισμένη από ιερό συναίσθημα ελληνικού πατριωτισμού και αρμοσμένη στην ελληνική, τότε, πραγματικότητα, ώστε να μη περιέχει πολιτικούς στόχους διασπαστικούς τής μεταξύ των Ελλήνων σύμπνοιας.

Από τα μέσα του δέκατου όγδοου αιώνα, άρχισε να συντελείται ραγδαία πρόοδος στην οικονομία των Ελλήνων, με τη δραστήρια εργασία ικανών και τολμηρών εμπόρων και ναυτικών. Η πρόοδος της οικονομίας συνοδεύτηκε από την ανάπτυξη της παιδείας, με την αύξηση των μορφωμένων Ελλήνων, με την ίδρυση νέων Σχολείων,  με την έξοχη δράση των Διδασκάλων του Γένους. Αυτά όλα ενίσχυσαν την αυτοπεποίθηση του Έθνους για το μέλλον του. Ο Κοραής έγραφε το Δεκέμβρη του 1814: «Υπάρχουν σημεία αναντίρρητα, ότι  εξύπνησε τέλος πάντων η ταλαίπωρος Ελλάς και η εξύπνησις αυτή προετοιμάζει και την μέλλουσαν  Ελευθερίαν». Ο Καποδίστριας το 1818 χαρακτήρισε την πρόοδο της ναυτιλίας και του εμπορίου και την άνθιση της παιδείας ως «κινητήριες δυνάμεις» για την πολιτική αναγέννηση της Ελλάδας. Ήδη εξ άλλου, το 1806 στην περίφημη «Ελληνική Νομαρχία», την αφιερωμένη στον Ρήγα Φεραίο «Πρόδρομο μιας ταχείας ελευθερώσεως της κοινής Πατρίδος μας Ελλάδος», διακηρύχνεται: «... είναι αδύνατον αι ελληνικαί  ψυχαί να κοιμηθούν πλέον εις την ληθαργίαν της τυραννίας».

Υπήρχε λοιπόν ωρίμανσης των λεγομένων αντικειμενικών συνθηκών για την Επανάσταση, και ακόμη κάποια ιδεολογική προετοιμασία προς αυτήν, με αυτοχθονικές βαθιές ρίζες αλλά και με αναζωπυρωτικές ενέργειες της δυτικο-ευρωπαϊκής φιλελεύθερης ιδεολογίας στο επαναστατικό φρόνημα, κάποιων λογίων.

Και η παράτολμη επιχείρηση χρειάσθηκε και την υπεύθυνη πρωτοβουλία τολμηρών ανδρών. Ο φλογερός πατριωτισμός παραμέρισε τελικά τους διαλογισμούς των νηφάλιων πολιτικών.
 Η Επανάσταση αποφασίζεται από ηθικό πάθος με υπερεκτίμηση των δυνατοτήτων και με υποτίμηση των κινδύνων. Και οι πεντακόσιες χιλιάδες ψυχές, τόσες είχαν απομείνει στα 368 χρόνια της σκλαβιάς. Αυτοί που μέχρι χθες ήσαν άβουλοι ραγιάδες ξεσηκώθηκαν. Άστραψαν σπαθιά. Κελάηδησαν καριοφίλια. Και οι Λευτεριά «απ’ τα κόκαλα βγαλμένη των Ελλήνων τα ιερά» ξαναστήθηκε ματωμένη στην πανάρχαια κοιτίδα της. Και το θαύμα έγινε.

Μια λάβα ενθουσιασμού ακράτητου πλημμύρισε τη σκλαβωμένη γη. Λάμψη θεϊκή σκορπίζει το φόβο της σκλαβιάς και της καταφρόνησης. Η Λευτεριά φτερουγίζει παντού:
            «Λάμψιν έχει όλη φλογώδη Χείλος μέτωπο οφθαλμός
         Φως το χέρι φως το πόδι Και όλα γύρω σου είναι φως»
Παιάνες παντού και θούρια ακούγονται. Ξεσηκωμός απ’ άκρη σ’ άκρη. Και ο εικοσάχρονος Εθνικός ποιητής πολεμώντας με τη θεϊκή του πέννα ψέλνει: «Ακούω κούφια τα ντουφέκια ακούω σμίξιμο σπαθιών ακούω ξύλα, ακούω πελέκια ακούω τρίξιμο δοντιών»
Ανάσταση πέρα ως πέρα. Μεθύσι αθάνατο, πραγματικό. Άνοιξη! Ώρα θεού, ώρα Ελλάδας:
         «Μάγεμα η φύση και όνειρο στην ομορφιά και χάρη
               η μαύρη πέτρα ολόχρυση και το ξερό χορτάρι
                   με χίλιες βρύσες χύνεται, με χίλιες γλώσσες κραίνει
                   όποιος πεθαίνει σήμερα χίλιες φορές πεθαίνει».

Ξεπροβάλλουν ο αρματολός και ο γραμματικός. Ο καπετάνιος και ο δάσκαλος. Άνδρες του σπαθιού και άνθρωποι του λόγου. Ονόματα εδώ και εκεί, φημισμένα παραδειγματικά. Οι ανδρειωμένοι των παραμυθιών περισσότερο, παρά οι ξεχωρισμένοι των ιστορικών χρονικών. Ολίγα ονόματα που θα μιλήσουν για όλα τ’άλλα. Κανάρης, Σαχτούρης, Μιαούλης, Καψάλης, Μπότσαρης, Παπαφλέσσας, Τζαβέλας, Νικηταράς, Μαυρομιχάλης… Και που τελειώνει η ποίηση και που αρχίζει η ιστορία!!! Και προελαύνουν εμπρός, ο σταυρός του Παπά, το δαυλί του μπουρλοτιέρη, η φουστανέλα, το καριοφίλι.

Άτακτοι θρυλικοί. Δύσκολα πειθαρχούντες, εύκολα συγχεόμενοι στην προοπτική του πίνακα. Ισοπεδωτικοί, προσωπολάτρες. Πρωτογενείς. Ηρωικοί, Ομηρικοί, περισσότερο πλήττουν τη φαντασία, παρά σταματούν το λογισμό. Δύσκολα μπορείς να καταλάβεις αν έρχονται να χτυπήσουν τον αλλόφυλο ή να χτυπηθούν μεταξύ τους.

Και μέσα στο σάλαγο και την «πολέμια χλαλοή απαστράπτοντα σημεία οι σκιεροί αποτεφρωμένοι όγκοι», οι τόποι. Τους περιέχουν ο Μωριάς, η Ρούμελη, χώματα που η ιστορία διέτρεξε όλη τη μουσική της κλίμακα των περιπετειών και θριάμβων. Τα νησιά, τα νησιά της Ελλάδας, ως νησιά ευλογημένα!! «όπου άνθισαν , λέει ο ποιητής, οι τέχνες του πολέμου και της ειρήνης!!»

Ηφαίστεια η  Κρήτη, η Μακεδονία, η Θεσσαλία, η Ήπειρος, η Θράκη, η μαρτυρική Κύπρος. Και οι χειρονομίες και κουνήματα που μοιάζουν με φτερουγίσματα. Ο Κολοκοτρώνης, προέχων ιπποκένταυρος, βροντοφωνώντας το σύνθημα «φωτιά και τσεκούρι» κατά κεφαλής των φυγάδων και προσκυνημένων. Ο Διάκος με το τραγούδι του, του Μαγιάπριλου στο μαρτύριό του.

Στο Μεσολόγγι «έφαγαν μπαρούτι για ψωμί, αλλά δεν δίνουν τα κλειδιά, δεν δίνουν την τιμή...  Στα Ψαρά... «στην ολόμαυρη ράχη, περπατά η Δόξα μονάχη»! Και οι Γυναίκες μια ώρα αρχύτερα, αληθινότερα χειραφετημένες στην κολυμβήθρα του πατριωτισμού. Ο Κουντουριώτης προσφέροντας στο Έθνος το έχειν του. Ένα απερίγραπτο φίλημα που το ανταλλάσσουν δύο ως τότε άσπονδοι πολέμιοι.  Ζαΐμης και Καραϊσκάκης, ο μέγας στρατηλάτης γιος της καλόγριας. Οι τακτικοί του Φαβιέρου, που τροφοδοτούν με μπαρούτι την Ακρόπολη. Η αξεπέραστη μάνδρα της Γραβιάς με το βράχο της ανδρείας Ανδρούτσο «τους ορμώντας προσβάλλει εχθρούς και εξαπλώνει τριγύρω νεκρούς, νεκρούς ίππους και άνδρες».

Στη ρίζα της αιματοστάλαχτης πυραμίδας οι Φιλικοί, η πρόσκληση του Αλέξανδρου Υψηλάντη, ο Λάμπρος Κατσώνης, η θυσία του Ρήγα, το μαρτύριο του Πατριάρχη. Η καθιέρωση στην Αγία Λαύρα με το Γερμανό. Στην κορυφή ο Καποδίστριας, ο μεγαλομάρτυρας της Εθνικής αποκαταστάσεως.  Όλοι μαζί Πληβείοι, Πατρίκιοι, Ηγεμόνες. «Όταν αρχίσαμε να κάμομε την Επανάσταση, λέει ο Γέρος του Μωριά, Στρατάρχης Κολοκοτρώνης, δεν συλλογισθήκαμε, ούτε πόσοι είμεθα, ούτε πως δεν έχομε άρματα... αλλά, ως μία βροχή, έπεσε εις όλους μας η επιθυμία της ελευθερίας μας... όλοι συμφωνήσαμε σ’ αυτό το σκοπό και εκάναμε την Επανάσταση».

Και για την Κύπρο μας. Τη γενέτειρα της πιο γοητευτικής θεάς. Την Εθνική αυτοσυνείδηση των Ελλήνων της Κύπρου και την επίγνωση των άλλων Ελλήνων για τη σύμφυση του Ελληνισμού, εθνολογικά, πολιτισμικά, συνειδησιακά, με την Κύπρο, μαρτυρούν διάφορα πολλά κείμενα ιστορίας είτε λογοτεχνίας και επιβεβαιώνουν υποβλητικά πολλά μνημεία καλλιτεχνίας. Πόσα ονόματα πρέπει να αναφερθούν για να διαπιστωθεί ο κοινός αγώνας; Ο Μιχαήλ Κύπριος σκοτώθηκε πολεμώντας δίπλα στον στρατηγό Μακρυγιάννη. Και ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης αναφέρει έτερο Κύπριο αγωνιστή ονόματι Μιχαήλ που στην «μάχη του Βαλτετσίου, επληγώθη βαρετά». Παρόμοιες μαρτυρίες υπάρχουν και για πολλούς άλλους Κυπρίους αγωνιστές, από τον Πετρόμπεη, τον Νικηταρά, τον Τζαβέλλα κ.ά. Τι και αν ακολούθησαν και άλλοι κατακτητές; Τι και αν η ανεξαρτησία ήλθε πολύ αργότερα;

Οι αγώνες αίματος είναι διαχρονικοί. Η ΛΕΥΤΕΡΙΑ δεν ξεχωρίζει τα πρόσωπα των τυράννων.  Απλά τα πολεμά μέχρις εσχάτων.
Στο πανόραμα της ιστορίας οι αγωνιστές βρίσκονται στην ίδια σελίδα. Θανάσης Διάκος δίπλα στον Παπαφλέσσα και τον Πατριάρχη Γρηγόριο Ε΄ Ο Παύλος Μελάς, μαζί με τον Καραβαγγέλη και παρά δίπλα Κυπριανός, Γρηγόρης Αυξεντίου, Μούσκος, Καραολής, Δημητρίου, Ευαγόρας Παλληκαρίδης και τόσοι άλλοι.

Από τους ιστορικούς καταγράφονται αρκετοί παράγοντες που συνετέλεσαν στην έναρξη και επιτυχή έκβαση της Ελληνικής Επανάστασης του 1821. Η οικονομική ανάπτυξη, η πνευματική καλλιέργεια, το ευρύτερο κλίμα στην Ευρώπη και την Οθωμανική Αυτοκρατορία. Το πλήρωμα του χρόνου. Πρέπει να καταγραφούν όμως και οι αρνητικοί παράγοντες. Το εξαθλιωμένο Έθνος, η παντελής έλλειψη εξοπλισμού. Η συμμαχία των Μεγάλων της εποχής που απαγόρευε κάθε έννοια ελευθερίας εθνοτήτων και τόσα άλλα. Ο ρόλος της Φιλικής Εταιρείας όμως είναι ο πρώτιστος μοχλός των εξελίξεων της εποχής. Το παράλογο ξέσπασμα χωρίς πιθανότητα επιτυχίας. Ελευθερία ή θάνατος. Καμία ενιαία στρατηγική. Κανένας συμβιβασμός. Κανένα περιθώριο για πολιτικό ελιγμό. Αντίθετα, περιθώρια για αλληλοσπαραγμό.

Έρως, παράφορος ελευθερίας, τιμωρία, εκδίκηση αλαζονεία, μίσος, φανατισμός, αφανισμός, αυτοκαταστροφή. Το πάθος ξετίναξε το Ηφαίστειο του Εικοσιένα.
Θυσία. Χωρίς θυσία είναι εντελώς αδύνατη η ανύψωση πάνω απ’ την καθημερινότητα. Θυσία, είναι η ψυχική κατάληξη του πάθους και το υπέρτατο γνώρισμα του παραλόγου. Από τη θυσία της Ιφιγένειας, στη θυσία στα Αλβανικά βουνά και στον Γρηγόρη Αυξεντίου.

ΕΠΙΛΟΓΟΣ
Η Ελληνική ψυχή, η Ελληνική στάση ζωής, το Αθάνατο Κρασί του ποιητή Κωστή Παλαμά ήταν εκείνη που το 21 μετάδωσε την ελπίδα σε ηφαιστειακή έκρηξη και δόνησε τον κόσμο.
Σήμερα ας αποσυρθούμε στο ηθικό κορφοβούνι, που ενώνει μεσούρανα το 21, ας κοινωνήσουμε στην ψηλή του πηγή το πενταδρόσερο νάμα του ιδεαλισμού του και από το περήφανο εκείνο καραούλι ας δούμε να προβάλλεται στο άπειρο πανοραμικά η ιστορική μας μεγαλογραφία. Ποια σταθερή συνέχεια!!! Ποια πιστή συνέπεια! Ποια ευθύγραμμη πορεία!! Αδιάκοπη δημιουργική βίωση! Ακαταπόνητη σκυταλοδρομία ιδεολογικών φορέων. Αλλεπάλληλοι νικηφόροι τερματισμοί παλαιών νοημάτων και αλλεπάλληλες αφετηρίες αιτημάτων της ζωής νέων. Η σκυτάλη όμως πάντοτε η ίδια. Σκυτάλη πνευματική που συνδέει σ’ όλη της την μακραίωνα αγωνιστική μεταφορά την ιερότερη παράδοση με την πιο παρθενική πρόοδο.

Πόσο αρμονικά ζυγίζονται μπροστά μας, στην παναθρώπινη μνήμη!! Ο Κόδρος, ο Λεωνίδας, ο Μεγαλέξανδρος, οι ήρωες του 21, οι Τιτάνες του 1940 !!
Και στην άλλη σειρά επιβλητικά παραστέκεται η σεβάσμια χορεία: ο Γρηγόριος ο Ε', ο Σαλώνων Ησαΐας, ο Κύπρου Κυπριανός, ο Χρυσόστομος Σμύρνης και τόσοι άλλοι ιεράρχες και της Ελευθερίας Εθνομάρτυρες.

Θα ιδούμε, τέλος, πόσο αδιάθλαστα ευθυγραμμίζονται στο περιστύλιο του Εθνικού Πανθέου: ο Όμηρος, ο Αισχύλος, ο Σωκράτης, ο Πλάτων, ο Πυθαγόρας, ο Αριστοτέλης, ο Πλήθων Γεμιστός, ο Μ. Βασίλειος, ο Χρυσόστομος, ο Γρηγόριος Ναζηανζηνός, ο Αδαμάντιος Κοραής, ο Σολωμός, ο Παλαμάς, ο Σεφέρης, Ελύτης κ.ά. άλλοι τελετουργοί του ελληνοχριστιανικού πνεύματος.

Το θέαμα είναι απέραντο. Το πανόραμα είναι ατέλειωτο. Θαμπώνει τα μάτια. Ζαλίζει τη σκέψη.
Η Ελλάδα η μία, η ενιαία, η αδιαίρετη, η αδιάσπαστη απαλλαγμένη από τα φυλετικά της ελαττώματα της φιλοπρωτίας και της διχοστασίας, φορτισμένη από τις εθνικές αρετές, της φιλοπατρίας, της φιλομάθειας, της ανδραγαθίας, λάμπει σαν διαμάντι.
Στον πανηγυρικό της πιο ένδοξης αυτής μέρας δεν ταιριάζουν έλεγχοι και μεμψιμοιρίες, καυτηριασμοί και δεοντολογίες. Ταιριάζει μόνο χαρμόσυνη μνήμη του αίνου απέραντος. Την μνήμη ανακαλούμε και την αίνο αναπέμπουμε.  Ας φρονηματισθούμε σήμερα, απ’ το μεγαλύτερο ιστορικό γεγονός του Ελληνισμού. Ας πιούμε απ’ τη πηγή τη γάργαρη και λαγαρή, πηγή μεγάλη, στην οποία στραγγίζουν και ανανεώνονται όλα τα νάματα του Ελληνοχριστιανισμού. Ας αντλήσουμε απ’ τη πηγή αυτή την αέναο ευκρασία, ευρωστία και εύπνοια.

Ας μη λησμονούμε ότι το θαύμα της Παλιγγενεσίας οφείλεται στην αθάνατη ελληνική ψυχή. Οφείλεται στο αίμα το Ελληνικό που δεν μολύνεται, στο μεδούλι το Ελληνικό που δεν νερουλιάζει, στο κόκκαλο το ελληνικό που δεν σαπίζει.
Ας μεθάμε και εμείς, κάθε φορά που η πατρίδα προστάζει, με τ’ «αθάνατο κρασί το εικοσιένα».
Και σα σεπτό μνημόσυνο όλων εκείνων που χάρισαν σε μας πατρίδα και ελευθερία, ας ψάλλουμε μαζί με τον ποιητή:
«Σαν ίσκιοι μεγαλόκορμοι και απείραχτοι απ’ τα χρόνια
 φέρνετ’ εμάς τα εγγόνια στο δρόμο της τιμής
κι όπου πολέμου κράξιμο κι όπου μάχης κρότοι
εσείς περνάτε πρώτοι και ακολουθούμε εμείς».
                                                                          Μάρτιος, 2018